گیاهان دارویی, مفرده

گیاه قاز آیاغی و یا آطریلال:

پاغازه قاز آیاغی آطریلال

قاز آیاغی و یا آطریلال:

مرحوم دهخدا در ذیل لغت آطریلال این ایضاحات را آورده است: دوایی است که تخمش نافع برص است. لفظ مذکور مفرس از زبان بربری است و در عربی حشیشه‌البرص نامیده میشود (فرهنگ نظام) رجل الغراب. قاز آیاغی. آطریلال. (ناظم الاطباء) و در ذیل آطریلال آرد: مأخوذ از یونانی، گیاهی معمول در طب که قازی آغی (قاز یاغی) گویند، یعنی پنجه‌ی غاز، چه نورسته‌ی این گیاه شبیه به پنجه‌ی غاز است و یکی از اجزای سیزی صحرایی میباشد و چون از نورسته ٔ قازیاغی و گندنا، پلو سازند غذای بسیار نیکو و گوارایی حاصل میشود و نیز آش ماست قازیاغی از آش های بسیار لذیذ است . (ناظم الاطباء). بلغت رومی نام دوایی است که آن را بعربی حرزالشیاطین و حشیشةالبرص خوانند و تخم آن مستعمل است . (برهان ) (آنندراج ) (هفت قلزم ). بلغت بربری نام گیاه زردشکوفه ای است که بعربی غراب نامندش . (منتهی الارب ). کلمه ٔ بربریست به معنی رجل الغراب و آن مثل شبت باشد در ساق وجمة جز آنکه گلش سفید است . و دانه های آن به مقدونس ماند. (از تاج العروس ).

مرحوم معین، کلمه‌ی آطریلال را قید نکرده است. در فرهنگ عمید نیز، برای آطریلال، «غاز اَیاقی» قید شده است و در ذیل آن آورده است:

غاز ایاقی: (اسم) [ترکی] ‹غازیاقی، غازیاغی› (زیست‌شناسی) qāz[‘]ayāqi گیاهی بیابانی، با برگ‌هایی دراز و بریده شبیه پای کلاغ، گل‌هایی سفید، ارتفاعی درحدود ۳۰سانتی‌متر، و تخم‌هایی ریز و تلخ مزه. به‌عنوان سبزی‌خوردن مصرف می‌شود؛ پای کلاغ؛ کلاغ‌پا؛ زغارچه؛ آطریلا…

قاز آیاغیآطریلال

قاز آیاغی (نام علمی: Falcaria vulgaris) که اکثراً در متون طب سنتی با نام یونانی آطریلال آمده‌ است نام یک گونه از گیاهان مرتعی، یکساله و پایا از تیره چتریان است. قاز آیاغی، واژه‌ای ترکی و به همان معنای پای غاز است. برگ‌های این گیاه شکلی مانند پای غاز درست می‌کنند.

گیاه قاز آیاغی دارای اثرات درمانی مناسبی در درمان التهاب روده و زخم معده است. عصاره این گیاه نیز التیام‌دهنده زخم پوستی است و اثرات محافظتی آن از مخاط معده در برابر مواد شیمیایی ایجادکننده زخم‌های گوارشی به اثبات رسیده‌است. مطالعات انجام شده همچنین اثرات تقویت کننده قلب و گشادکننده عروق قلب را نیز از عصاره این گیاه تأیید کرده‌اند. بر اساس متون سنتی این گیاه به صورت موضعی در دردها و التهابات مفاصل و نیز زخم‌های پوستی نیز اثرات درمانی دارد. به صورت محلی جوشانده‌ی قاز آیاغی به صورت خوراکی به منظور درمان التهاب روده و زخم معده و نیز التهابات گوارشی و کولیت روده مصرف می‌شود. براساس متون سنتی این‌گیاه در دوره بارداری منع مصرف دارد. در طب سنتی برای درمان پیسی و بعنوان مدرّ برای بیماری استسقاء بکار برده می‌شود. در مناطق آذربایجان، از این گیاه استفاده‌های بی‌شماری میشود. همچنین در تهیه‌ی آش و پخت غذاهایی مانند «قاز آیاغی کوکوسو» و «خیتاب» و… کاربرد دارد.

قاز آیاغی

توالی بنیان‌گذاری اندام‌های گل قاز آیاغی از ترتیب راس‌گرایی پیروی می‌کند و تشکیل پرچم و مادگی با فاصله زمانی اندکی رخ می‌دهد. ساختار گل شامل پنج کاسبرگ، پنج گلبرگ سفید جدا، پنج پرچم، تخمدان دو برچه‌ای، دوخانه‌ای و زیرین است. ریزهاگ‌زایی آن از نوع هم‌زمان و بساک از نوع چهارکیسه‌ای است. دانه گرده‌اش، دوسلولی و سه‌شیاری است. تخمک آن از نوع واژگون، تک‌پوسته‌ای و کم‌خورش است. نمو کیسi رویانی براساس الگوی تک‌هاگی و نوع چندبَر انجام می‌شود.  این گیاه دارای اسامی دیگری نیز می‌باشد که عبارتند از: « حشيشة البرص- حشيشة الارض- جزر الشياطين- جزر الشيطان- غازاياغى- كاك چنكى- چنگ كال ‏»

تنظیم: شرکت الماس طبیعت

قاز آیاغی

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *